Monday, 2 March 2015

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ - ೧೦ ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ನೋಟ್ಸ್

Posted On 05:46 by Inya Trust 0 comments

ಅಧ್ಯಾಯ 17

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್

ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ಯಾಯ ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ . ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ

1. ಅರೆವಾಹಕದ ವಾಹಕತೆಯು

(ಎ) ಲೋಹಗಳ ವಾಹಕತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಬಿ) ಲೋಹಗಳ ವಾಹಕತೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ (ಸಿ) ಲೋಹಗಳ ವಾಹಕತೆಗೆ ಸಮ ಇರುತ್ತದೆ (ಡಿ) ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ: (ಡಿ) ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

2. ಅರೆ ವಾಹಕದ ವಾಹಕತೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು

(ಎ) ಅರೆವಾಹಕವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಬಿ) ಅರೆವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಬೆರಕೆ ಮಾಡುವುದದರಿಂದ (ಸಿ) (a) ಮತ್ತು (b)ಎರಡೂ (ಡಿ) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ ಉತ್ತರ: (ಸಿ) (a) ಮತ್ತು (b)ಎರಡೂ

3. n-ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ನಿಜ ?

(ಎ) ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿವೇಲೇನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಗಳು ಡೋಪೆಂಟ್ಸ್. (ಬಿ) ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚವೇಲೇನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಗಳು ಡೋಪೆಂಟ್ಸ್. (ಸಿ) ರಂಧ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚವೇಲೇನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಗಳು ಡೋಪೆಂಟ್ಸ್. (ಡಿ) ರಂಧ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿವೇಲೇನ್ಸಿ ಪರಮಾಣುಗಳ ಡೋಪೆಂಟ್ಸ್ ಇವೆ. ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ರಂಧ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚವೇಲೇನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಗಳು ಡೋಪೆಂಟ್ಸ್.

4. 3ನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ p-ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕಕ್ಕೆ ಯಾವ ನಿರೂಪಣೆ ಸರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ?

ಉತ್ತರ : ಡಿ) ರಂಧ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿವೇಲೇನ್ಸಿ ಪರಮಾಣುಗಳ ಡೋಪೆಂಟ್ಸ್

5. ಜಂಕ್ಷನ್ ಡೈಯೊಡಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆ ಓಲುಮೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ

(ಎ) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ (ಬಿ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. (ಸಿ) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭವು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ. (ಡಿ) ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭವು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

6. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ನಿರೂಪಣೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ

(ಎ) ಆಧಾರ, ಉತ್ಸರ್ಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಮ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದ ಬೆರಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. (ಬಿ) ಆಧಾರ ಪ್ರದೇಶವು ತೀರಾ ತೆಳು ಮತ್ತು ಬೆರಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ. (ಸಿ) ಉತ್ಸರ್ಜಕ ಜಂಕ್ಷನ್ ಮುನ್ನಡೆ ಓಲುಮೆ ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಜಂಕ್ಷನ್ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಓಲುಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

(ಡಿ) ಉತ್ಸರ್ಜಕ ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಜಂಕ್ಷನ್ ಗಳೆರಡೂ ಮುನ್ನಡೆ ಓಲುಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಉತ್ಸರ್ಜಕ ಜಂಕ್ಷನ್ ಮುನ್ನಡೆ ಓಲುಮೆ ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಜಂಕ್ಷನ್ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಓಲುಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

II. ಸೂಕ್ತಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಿ

1. p-n-p ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ರಂಧ್ರಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

2. n-p-n ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

3. ಡೈಯೋಡಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಓಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋ ಅಂಪಿಯರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವು ಅಧಿಕರೋಧ ಗಳಿಂದುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

4. n-p-n ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ p-ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕವು ಎರಡು n ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕ ಗಳಿಂದ ಇಬ್ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಚುಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

5. ಪಂಚವೇಲೆನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ದಾನಿ ಬೆರಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

6. ತ್ರಿವೇಲೆನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕಾರಿ ಬೆರಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

7. ಡೋಪಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಿದ ಬೆರಕೆಗಳಿಗೆ ಡೋಪೆಂಟ್ಸ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

III. ಕೆಳಗಿನ ಉತ್ತರಿಸಿ

1. ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂದರೇನು ?

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎನ್ನುವರು.

2. ವಾಹಕಗಳು, ನಿರೋಧಕಗಳು ಯಾವುವು? ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿರಿ.

ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೂಲಕ ಹರಿಯಬಿಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಾಹಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

ಉದಾ: ತಾಮ್ರ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಚಿನ್ನ, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಇತ್ಯಾದಿ ...

ತಮ್ಮ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಹರಿಯಬಿಡದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಪೇಪರ್, ರಬ್ಬರ್, ಮರ, ಇತ್ಯಾದಿ ...

3. ನಾಲ್ಕು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

I. ಮೊಬೈಲ್

II. ಟೆಲಿವಿಷನ್

III. ಡಿವಿಡಿ ಪ್ಲೇಯರ್

IV. ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ಲೇಯರ್

V. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ....

4. ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾವುವು ?

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವವ್ಯಸ್ಥೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಾಗಿದೆ.

5. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯುಂಟಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮುನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಗಳು, ಮೈಕ್ರೋ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳು, ದ್ಯುತಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ಯಾನೋ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ ..

6. ಅರೆ ವಾಹಕಗಳು ಯಾವುವು? ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿ

ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ವಾಹಕತೆ ವಾಹಕಗಳ ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರೆವಾಹಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ .ಉದಾ: ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್

7. ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ಹೊರಕವಚದಲ್ಲಿರುವ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳೆಷ್ಟು?

ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ಹೊರಕವಚದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳಿರುತ್ತದೆ.

8. ರಂಧ್ರಗಳೆಂದರೇನು ?

ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧದಿಂದ ಒಂದು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಧನಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಖಾಲಿ ಅವಕಾಶವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯ ಪರಮಾಣುವಿನಿಂದ ಬೇರೊಂದು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಈ ಖಾಲಿ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ನೆರೆಯ ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಅವಕಾಶವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಖಾಲಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ರಂಧ್ರ ಎನ್ನುವರು.

9. ಸಹಜ ಮತ್ತು ಅಸಹಜ ಅರೆವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿಯ ಭಿನ್ನತೆ ಯಾವುವು ?

ಸಹಜ ಅರೆವಾಹಕ

ಅಸಹಜ ಅರೆವಾಹಕ

ಇವು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮೇನಿಯಂ ಧಾತುಗಳ ಪರಿಶುದ್ಧ ಹರಳುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಇವು ಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಧಾತುಗಳ ಬೆರಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಮ ಸಮನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ

ಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕಗಳ ವಾಹಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ

ಅಸಹಜ ಅರೆವಾಹಕಗಳ ವಾಹಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ,

ಉದಾ: ಜರ್ಮೇನಿಯಂ, ಸಿಲಿಕಾನ್

ಉದಾ: N-ರೀತಿಯ ಮತ್ತು p- ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕಗಳು.

10. ಡೋಪಿಂಗ್ ಎಂದರೇನು ?

ಅರೆವಾಹಕಗಳ ವಾಹಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆರಕೆ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಡೋಪಿಂಗ್ ಎನ್ನುವರು.

11. p-ರೀತಿಯ ಮತ್ತು n- ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಯಾವುವು?

ಎನ್-ಮಾದರಿಯ ಅರೆವಾಹಕಗಳ

p- ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕಗಳ

1.As, Sb ಯಂತಹ ಪಂಚವೇಲೆನ್ಸಿ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

1. Ga, In, Al ನಂತಹ ತ್ರಿವೇಲೇನ್ಸಿ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ವಾಹಕತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಂಧ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳಿಂದ ವಾಹಕತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ..

12. ಎರಡು ಪಂಚವೇಲೆನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಆಂಟಿಮನಿ, ಆರ್ಸೆನಿಕ್ ಮತ್ತು ರಂಜಕ

13. ಎರಡು ತ್ರಿವೇಲೇನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಬೋರಾನ್, ಇಂಡಿಯಮ್, ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್.

14. ಜಂಕ್ಷನ್ ಡಯೋಡ್ ಅಥವಾ ಅರೆವಾಹಕ ಡಯೋಡ್ ಎಂದರೇನು ?

ಒಂದು ಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕ ಹರಳಿನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾನಿ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರಿ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಮೊದಲ ಭಾಗವು n-ರೀತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವು p-ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು p-n ಜಂಕ್ಷನ್ ಡಯೋಡ್ ಅಥವಾ ಅರೆವಾಹಕ ಡಯೋಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

15. ಡೈಯೋಡಿನ ಮುನ್ನಡೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಓಲುಮೆ ಎಂದರೇನು ?ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿ

ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಧನ ತುದಿಯನ್ನು p-n ಜಂಕ್ಷನ್ನಿನ p- ಬದಿಗೂ ಮತ್ತು ಋಣ ತುದಿಯನ್ನು n-ಬದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅದು ಮುನ್ನಡೆ ಓಲುಮೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಓಲುಮೆ:

image

ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶದ ಧನ ತುದಿಯನ್ನು p-n ಜಂಕ್ಷನ್ನಿನ n- ಬದಿಗೂ ಮತ್ತು ಋಣ ತುದಿಯನ್ನು p-ಬದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಓಲುಮೆ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

image

16. ಡಯೋಡಿನ ಮಂಡಲ ಸಂಕೇತ ಬರೆಯಿರಿ.

image

17. ಡೈಯೋಡಿನ ಮಹತ್ವದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.

ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು:

· ಒಂದು ಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕ ಹರಳಿನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾನಿ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರಿ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಭಾಗ n-ರೀತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ p-ರೀತಿಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ

· ಒಂದು p-n ಜಂಕ್ಷನ್ ಗೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಕ ಬಲದ ಆಕರ ಲಗತ್ತಿಸಿದಾಗ ಅದು ಓಲುಮೆಯಾಗುವುದು.

· ಡೈಯೋಡ್ ನ್ನು ಮುನ್ನಡೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಓಲುಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು.

· ಡೈಯೋಡ್ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಹರಿಯಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಅನ್ವಯಗಳು:

· ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬಳಸುವರು

· ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಕ್ರಮಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

· ಗಣಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಲಾಜಿಕ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

18. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಎಂದರೇನು ? P-n-p ಮತ್ತು n-p-n ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಗಳ ಭಿನ್ನತೆ ಹೇಳಿರಿ.

ಮೂರು ತುದಿಗಳಿರುವ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಿರುವ ಸಾಧನವೇ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್.

p-n-p ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ : ಒಂದು p ರೀತಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡು ಬದಿಗೆ ಎರಡು n-ರೀತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿರುವ ಸಾಧನವೇ p-n-p ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್

n-p-n ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ : ಒಂದು n-ರೀತಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡು ಬದಿಗೆ ಎರಡು p-ರೀತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿರುವ ಸಾಧನವೇ n-p-n ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್

19. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ನ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

· ಉತ್ಸರ್ಜಕ :– ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರಿನ ಒಂದು ಬದಿಗೆ ಇರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸಾಧಾರಣ ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆರಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು.

· ಆಧಾರ :– ಇದು ಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ತೆಳುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆರಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಉತ್ಸರ್ಜಕದಿಂದ ಸಂಗ್ರಾಹಕಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

· ಸಂಗ್ರಾಹಕ :– ಈ ಪ್ರದೇಶ ಉತ್ಸರ್ಜಕದಿಂದ ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸರ್ಜಕಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಬೆರಕೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ.

20. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ನ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಗಳನ್ನು (I) ಪ್ರವರ್ಧಕ (II) ಆಸಿಲೇಟರ್ (iii) ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

1. ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಉಷ‍್ಣ ವಾಹಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.

2. ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ಅರೆವಾಹಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಿ.

ವಾಹಕಗಳು

ಅರೆವಾಹಕಗಳ

ವಾಹಕತೆ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು

ವಾಹಕತೆಯು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ.

ರೋಧವು ಕಡಿಮೆ

ರೋಧವು ವಾಹಕಗಳಿಂತ ಹೆಚ್ಚು

ಬಿಸಿಯಾದಾಗ ರೋಧ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಬಿಸಿಯಾದಾಗ ರೋಧ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಅರೆವಾಹಕಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ.

ಸಿಲಿಕಾನ್, ಜರ್ಮೇನಿಯಂ

4. ಅರೆವಾಹಕಗಳ ವಾಹಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್ ಪರಮಾಣುಗಳ ಅತೀ ಹೊರಗಿನ ಕವಚದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳಿವೆ. ಈ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ಕೋವೇಲೆಂಟ್ ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಧಾತುಗಳು ಅವಾಹಕಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಉಷ್ಣದಂತಹ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯು ಕೋವೇಲೆಂಟ್ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನನ್ನು ಚಲಿಸಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ವಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವುದು. ಉಷ್ಣದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವು ವಾಹಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

5. ಅರೆವಾಹಕಗಳ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

· ಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕ

· ಅಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕ

6. ಅಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕ

ಅಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೆರಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

· n- ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕಗಳು

· p- ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕಗಳು

7. ಡೋಪೆಂಟ್ ಎಂದರೇನು ?

ಅರೆವಾಹಕಗಳ ವಾಹಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಬೆರಕೆಗಳಿಗೆ ಡೋಪೆಂಟ್ ಎನ್ನುವರು.

8. ಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕ ಎಂದರೇನು ?

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳು ಸಮಾನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆರಕೆ ಮಾಡದ ಅರೆವಾಹಕಗಳೇ ಶುದ್ಧ (ಸಹಜ) ಅರೆವಾಹಕಗಳು

9. ಅಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕ ಎಂದರೇನು ?

ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮೇನಿಯಂ ನಂತಹ ಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕಗಳಿಗೆ ಪಂಚವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಅಥವಾ ತ್ರಿವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಅರೆವಾಹಕಗಳೇ ಅಶುದ್ಧ (ಅಸಹಜ) ಅರೆವಾಹಕಗಳು

10. n- ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕಗಳ ಕುರಿತು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಿರಿ

ಪಂಚವೇಲೆನ್ಸಿ ಪರಮಾಣುಗಳ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಹರಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ n- ರೀತಿಯ ಅಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಅರ್ಸೆನಿಕ್, ಅಂಟಿಮನಿ ಅಥವಾ ರಂಜಕದಂತಹ ಪಂಚವೇಲೆನ್ಸಿ ಧಾತುವಿನಲ್ಲಿ ಐದು ವೇಲೆನ್ಸಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಅರ್ಸೆನಿಕ್ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಹರಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಬೆರಕೆ ಪರಮಾಣುವಿನ 5 ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳಲ್ಲಿ 4 ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಅತಿಸಮೀಪದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪರಮಾಣುವಿನೊಡನೆ ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಸೆನಿಕ್ ಪರಮಾಣುವಿನ ಐದನೆಯ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕದಂತೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳ ಯುಗ್ಮವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ ಕಾರಣ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ರಂಧ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರ ಪಂಚವೇಲೆನ್ಸಿ ಧಾತು ಒಂದು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನೀಡುವುದರಿಂದ n-ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯ ವಾಹಕಗಳಾಗುತ್ತದೆ.

11. p- ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕಗಳ ಕುರಿತು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಿರಿ

ತ್ರಿವೇಲೆನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧ ಜರ್ಮೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಹರಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ p- ರೀತಿಯ ಅಶುದ್ಧ ಅರೆವಾಹಕಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಬೋರಾನ್,ಇಂಡಿಯಮ್,ಗ್ಯಾಲಿಯಮ್ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂತಹ ತ್ರಿವೇಲೆನ್ಸಿ ಬೆರಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಹರಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ,ಪ್ರತಿ ಬೆರಕೆ ಪರಮಾಣುವೂ ನೆರೆಯ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪರಮಾಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧಗಳನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಬಂಧ ಒಂದು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕೊರತೆಯನ್ನನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಕೊರತೆಯು ಧನಾವೇಶದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ತೋರಿಕೆ ಚಲನೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ರಂಧ್ರಗಳು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಗಣೆದಾರರಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಅರೆವಾಹಕ p-ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಅರೆವಾಹಕದಲ್ಲಿ ವಾಹಕತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧನಾವೇಶದ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದುಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತಾಪದಿಂದುಂಟಾದ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳಿಂದಲೂ ವಾಹಕತೆವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

12. p-n ನ ಓಲುಮೆ ಎಂದರೇನು ?

ಒಂದು p-n ಜಂಕ್ಷನ್ ಗೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಕ ಬಲದ ಆಕರ ಲಗತ್ತಿಸಿದಾಗ ಅದು ಓಲುಮೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಲಗತ್ತಿಸಿದ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಗೆ ಓಲುಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

13. n-p-n ಮತ್ತು p-n-p ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಮಂಡಲ ಸಂಕೇತ ಬರೆಯಿರಿ.

image

14. ದಿಷ್ಟಿಕಾರಕ ಎಂದರೇನು ?

p-n ಜಂಕ್ಷನ್ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯಬಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ದಿಷ್ಟಿಕಾರಕ ಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುವರು.ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ದಿಷ್ಟಿಕಾರಕ ಎನ್ನುವರು.

15. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಹೇಗೆ ಓಲುಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ?

ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ

· ಉತ್ಸರ್ಜಕ-ಆಧಾರ ಜಂಕ್ಷನ್ ಮುನ್ನಡೆ ಓಲುಮೆಯದು.

· ಸಂಗ್ರಾಹಕ- ಆಧಾರ ಜಂಕ್ಷನ್ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಓಲುಮೆಯದು

16. ಅತಿವಾಹಕತೆ ಎಂದರೇನು? ಉದಾ ಕೊಡಿ

ತೀರಾ ಕನಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣತಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ವಸ್ತುಗಳ ರೋಧವು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದುವ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಅತಿವಾಹಕತೆ ಎನ್ನುವರು.

1911ರಲ್ಲಿ ಎಚ್.ಕೆಮರ್ ಲಿಂಗ್ ಓನ್ಸ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಾದರಸದಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. 4.2K ಉಷ್ಣತಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾದರಸದ ರೋಧ ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

17. ಕ್ರಾಂತಿ ತಾಪ ಎಂದರೇನು ?.

ಯಾವ ತಾಪಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವು ಅತಿವಾಹಕವಾಗುವದೋ ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ರಾಂತಿ ತಾಪ ಎನ್ನುವರು.

ಉದಾ :ಲ್ಯಾಂಥನಮ್, ಬೇರಿಯಮ್,ತಾಮ್ರಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್ 40K ತಾಪದಲ್ಲಿ ಅತಿವಾಹಕವಾಗುತ್ತದೆ.

18. ಅತಿವಾಹಕಗಳ ಉಪಯೋಗ ತಿಳಿಸಿ.

· ಶಕ್ತಿಯುತ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

· ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪದ ಅತಿವಾಹಕಗಳನ್ನು ಮೈಕ್ರೋವೆವ್ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ

· ಅತಿವಾಹಕ ಕಾಂತಗಳನ್ನು ಕಾಂತೀಯ ಅನುರಣನ ಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ

19. ಅತಿವಾಹಕ ಎಂದರೇನು ?

ಶೂನ್ಯ ರೋಧ ಗುಣ ಹೊಂದಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅತಿವಾಹಕ ಎನ್ನುವರು.

20. ಅತಿವಾಹಕಗಳ ಕುರಿತು ಗಣನೀಯ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯರು ಯಾರು ?

ಪ್ರೋ.ಸಿ.ಎನ್.ಆರ್.ರಾವ್

21. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ವಿಸ್ತರಿಸಿ

ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫರ್ ರೆಸಿಸ್ಟರ್

22. ಟ್ರಾನಿಸ್ಟರ್ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಯಾವುವು ?

ಉತ್ಸರ್ಜಕ,ಆಧಾರ, ಸಂಗ್ರಾಹಕ

23. ಒಂದು ಅರೆವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳು ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳಿರುತ್ತದೆ.


ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆ - ೧೦ ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ನೋಟ್ಸ್

Posted On 05:42 by Inya Trust 0 comments

ಅಧ್ಯಾಯ 16

ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆ

ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

I. ಖಾಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ತುಂಬಲು.

1. ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಉಪಕರಣ ಡೈನಮೊ

2. ಅರ್ಮೇಚರ್ ನ/ ಭ್ರಮಣೆಯಲ್ಲಿ (ಚಕ್ರೀಯ ಚಲನೆ ) ಎರಡು ಸಾರಿ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎನ್ನುವರು

3. ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಉಪಕರಣ ಮೋಟಾರ್

4. ಫ್ಲೆಮಿಂಗನ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಅಥವಾ ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ

5. ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಕ ಬಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಉಪಕರಣ ಗಾಲ್ವನೋಮೀಟರ್

ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸೂಕ್ತವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆರಿಸಿ ಹೇಳಿ.

1. ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಂತತ್ವ ಇವು ಪರಸ್ಪರ

(ಎ) ಪೂರಕ (ಬಿ) ವಿರುದ್ಧ (ಸಿ) ಸಮ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ (ಡಿ) ತೀವ್ರವಾದ ಬಲಗಳು ಉತ್ತರ: (ಎ) ಪೂರಕ

2. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭವಾಂತರದ S.I ಮಾನವು ______________

(ಎ) ಓಮ್ (ಬಿ) ವೋಲ್ಟ್ (ಸಿ) ಕೂಲಂಬ್ (ಡಿ) ಆಂಪಿಯರ್ ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ವೋಲ್ಟ್

3. ಡೈನಮೋದಲ್ಲಿ ಸುರುಳಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಕಾಂತವು ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಕುಂಚಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ . ಏಕೆಂದರೆ____________

(ಎ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಸ್ಥಿರ ಆಕರದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ (ಬಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಚಲಿಸುವ ಆಕರದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. (ಸಿ) ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

(ಡಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಉತ್ತರ: (ಡಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.

4. ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಎ.ಸಿ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ

(ಎ) ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಬಿ) ಅದು ಹೆಚ್ಚು ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಹೊಂದಿದೆ (ಸಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ (ಡಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ

5. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ನಕ್ಷೆಯು ಡಿ.ಸಿ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ?

image

ಉತ್ತರ : d.

6. ಡೈನಮೋದಲ್ಲಿ ಆಯತಾಕಾರದ ಸುರುಳಿಯ ಸಮತಲವು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿದ್ದಾಗ_________

(ಎ) ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಶೂನ್ಯ (ಬಿ) ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಗರಿಷ್ಠ (ಸಿ) ಎ.ಸಿ. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದು (ಡಿ) ಡಿ.ಸಿ. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದು ಉತ್ತರ: (ಎ) ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಶೂನ್ಯ

7. ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಎ.ಸಿ ಡೈನಮೋವನ್ನು ಗ್ಯಾಲ್ವನೋಮೀಟರಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿಯ ದರ್ಶಕವು _______

8. (ಎ)ಎಡಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. (ಬಿ) ಬಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. (ಸಿ) ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. (ಡಿ) ಎಡಕ್ಕೂ ಬಲಕ್ಕೂ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ: (ಡಿ) ಎಡಕ್ಕೂ ಬಲಕ್ಕೂ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ

9. ಡೈನಮೋ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 100 ಸೈಕಲ್ (ಚಕ್ರೀಯ ಚಲನೆ) ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಎ.ಸಿ. ಕಂಪನಾಂಕವು__________

(ಎ) 100Hz (ಬಿ) 200Hz (ಸಿ) 50Hz (ಡಿ) 400Hz ಉತ್ತರ: (ಎ) 100Hz

III. ಕೆಳಗಿನ ಉತ್ತರಿಸಿ

1. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಎಂದರೇನು ?

ಒಂದು ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ಬದಲಾದಾಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಕವು ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಫ್ಯಾರಡೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಒಂದನೆಯ ನಿಯಮ : ಒಂದು ವಾಹಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ಬದಲಾದಾಗ ವಾಹಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಕ ಬಲವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ

ಎರಡನೆಯ ನಿಯಮ : ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಕ ಬಲದ ಪರಿಮಾಣವು ವಾಹಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಬದಲಾವಣೆಯ ದರಕ್ಕೆ ನೇರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

3. ಫ್ಲೆಮಿಂಗನ ಎಡಗೈ ನಿಯಮವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ . ಅದನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು ?

ಎಡಗೈನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬವಾಗುವಂತೆ ಹೊಂದಿಸಿರಿ. ತೋರು ಬೆರಳು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಕ್ಕನ್ನು, ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ವಾಹಕದ ವಿಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು ತಿಳಿದಾಗ ಈ ನಿಯಮವು ವಾಹಕ ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯ ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಡಿ.ಸಿ. ಮೋಟಾರ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

4. ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಚಿತ್ರ ಬರೆದು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

1) ಎ.ಸಿ. ಡೈನಮೋ 2) ಡಿ.ಸಿ. ಡೈನಮೋ 3) ಡಿ.ಸಿ. ಮೋಟಾರ್

5. ಡಿ.ಸಿ. ಡೈನಮೋ ಮತ್ತು ಎ.ಸಿ. ಡೈನಮೋ ಎರಡೆರಡು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ

ಡಿ.ಸಿ. ಡೈನಮೋದ ಉಪಯೋಗಗಳು:

(ಎ) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಬಿ) ಟಾರ್ಚ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಎಸಿ ಉಪಯೋಗಗಳು:

(ಎ) ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುದ್ವೀಪ, ಇಸ್ತ್ರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಫ್ಯಾನ್, ರೇಡಿಯೋ ಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ

(ಬಿ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಂಪನಾಂಕ ಹೊಂದಿರುವ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ

(ಸಿ) ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್, ಸೋನಾರ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೋನಿಕ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

IV. ಕೆಳಗಿನ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿ

1. ಫ್ಯಾರಡೆಯ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಡಿ.ಸಿ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವಲ್ಲ.

ಫ್ಯಾರಡೇಯ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾದಂತೆ ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕೂ ಸಹ ಬದಲಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಫ್ಯಾರಡೆಯ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಡಿ.ಸಿ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವಲ್ಲ

2. ಡಿ.ಸಿ. ಡೈನಮೋ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರು ಉಂಗುರಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಸೀಳು ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ

ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಬಾಹ್ಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಡಿ.ಸಿ. ಡೈನಮೋ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರು ಉಂಗುರಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಸೀಳು ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ

3. ಸ್ಥಿರ ಸುರುಳಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಕಾಂತಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ಬದಲಾಗದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಿರ ಸುರುಳಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಕಾಂತಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

V. ಕೆಳಗಿನ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಸೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಭಾಗಗಳು ಲೇಬಲ್.

1. ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ

2. ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ

3. ಪ್ರೇರಣಾ ಸುರುಳಿ

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

1. ವಿದ್ಯುತ್ ನ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದರೇನು ?

ಒಂದು ವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. ಇದನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ ಎನ್ನುವರು.

2. ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಕ ಬಲ ಎಂದರೇನು ?

ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶವನ್ನು ಹೊರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸದೇ ಇರುವಾಗ ಅದರ ಧ್ರುವಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವಾಂತರವನ್ನು ಅದರ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಕ ಬಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ

3. ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ ಕಂಡುಹಿಡಿದವರು ಯಾರು ?

ಹೆನ್ರಿ ಆಯರ್ಸ್ಟೆಡ್

4. ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಕ ಬಲ ಯಾವ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ?

i. ತಂತಿ ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ

ii. ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಲ

iii. ಕಾಂತ ಅಥವಾ ತಂತಿ ಸುರುಳಿಯ ಚಲನೆಯ ದರ.

iv. ಸುರುಳಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ

5. ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ನಿಯಮ ಯಾವುದು ?

ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನ ಬಲಗೈ ನಿಯಮ

6. ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನ ಬಲಗೈ ನಿಯಮವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ

ಬಲಗೈನ ಮೊದಲ ಮೂರು ಬೆರಳುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬವಾಗಿರುವಂತೆ ಹೊಂದಿಸಿ. ತೋರು ಬೆರಳು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ದಿಕ್ಕನ್ನು, ಹೆಬ್ಬೆರಳು ವಾಹಕದ ದಿಕ್ಕನ್ನು , ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳು ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ

7. ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನ ಬಲಗೈ ನಿಯಮದ ಉಪಯೋಗವೇನು ?

ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತದ ದಿಕ್ಕು ಹಾಗೂ ವಾಹಕದ ಚಲನೆ ದಿಕ್ಕು ತಿಳಿದಾಗ ಈ ನಿಯಮವು ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

8. ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದರೇನು ?

ನಿಯತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅತ್ತಿತ್ತ ಬದಲಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.

9. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಅನ್ವಯಗಳ ಬರೆಯಿರಿ

i. ಎಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಸಿ ಡೈನಮೊ: ಜಲವಿದ್ಯುದಾಗಾರ, ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುದಾಗಾರ ಮತ್ತು ಅಣು ವಿದ್ಯುದಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ii. ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ : ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವರು

iii. ಪ್ರೇರಣಾ ಸುರುಳಿ : ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ಆಕರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ

10. ಡೈನಮೋ ಎಂದರೇನು ?

ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನವೇ ಡೈನಮೋ.

11. ಎ.ಸಿ.ಡೈನಮೋದ ಭಾಗಗಳು ಯಾವುವು ?

· ಅರ್ಮೇಚರ್

· ಜಾರು ಉಂಗುರಗಳು

· ಕುಂಚಗಳು

· ಶಾಶ್ವತ ಅಯಸ್ಕಾಂತಗಳು

12. ಅರ್ಮೇಚರ್ ಎಂದರೇನು ?

ಉಂಗುರ ಜೋಡಿಸಿದ ಸುರುಳಿ ಜೋಡಣೆಗೆ ಅರ್ಮೇಚರ್ ಎನ್ನುವರು.

13. ಎ.ಸಿ ಡೈನಮೋ ಎಂದರೇನು ?

ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಡೈನಮೋವೇ ಎ.ಸಿ ಡೈನಮೋ

14. ಸೀಳಿದ ಉಂಗುರ ಎಂದರೇನು ?

ಜಾರು ಉಂಗುರದ ಎರಡು ಸೀಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೀಳಿದ ಉಂಗುರ ಎನ್ನುವರು.

15. ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ ?

ನಿಯತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅತ್ತಿತ್ತ ಬದಲಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗದೇ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎನ್ನುವರು.

16. ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದರೇನು ?

ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗದೇ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಎನ್ನುವರು.

17. ಎ.ಸಿ. ಡೈನಮೋ ಮತ್ತು ಡಿ.ಸಿ ಡೈನಮೋ ಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಎ.ಸಿ. ಡೈನಮೋ

ಡಿಸಿ ಡೈನಮೋ

1. ಇದು ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ

1. ಇದು ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ

2. ಜಾರು ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ

2. ಸೀಳಿದ ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

18. ಎ.ಸಿ. ಡೈನಮೋದ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಎ.ಸಿ ಡೈನಮೋದಲ್ಲಿ ಅರ್ಮೇಚರ್ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸ್ಥಿರ ಕಾಂತಗಳ ನಡುವೆ ತಿರುಗಿದಾಗ ಮೊದಲ ಅರ್ಧ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ABCD ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಲ್ಯಾಂಪ್ L ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಅರ್ಧಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ DCBA ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೊದಲ ಅರ್ಧ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಅರ್ಧಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.

19. ಡಿ.ಸಿ.ಡೈನಮೋದ ಕಾರ್ಯ ತಿಳಿಸಿ.

ಡಿ.ಸಿ ಡೈನಮೋದಲ್ಲಿ B1, B2 ಕುಂಚಗಳು ಸೀಳು ಉಂಗುರಗಳ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಅರ್ಧ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೀಳು ಉಂಗುರ S1 ಕುಂಚ B1 ಜೊತೆ ಮತ್ತು ಸೀಳು ಉಂಗುರ S2 ಕುಂಚ B2 ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೀಳು ಉಂಗುರ S1 ಕುಂಚ B2 ಜೊತೆ ಮತ್ತು ಸೀಳು ಉಂಗುರ S2 ಕುಂಚ B1 ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಅರ್ಧ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ABCD ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ B2 L B1 ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ DCBA ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸಿದರೂ ಕುಂಚಗಳು ಸೀಳು ಉಂಗುರಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ B2 L B1 ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ

20. ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ಎಂದರೇನು ?

ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

21. ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ನ ತತ್ವವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ .

ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವಾಹಕವನ್ನಿರಿಸಿದರೆ ಅದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೋಟಾರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಮೋಟಾರ್ ತತ್ವ ಎನ್ನುವರು.

22. ಡೈನಮೋದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನ ಪ್ರಮಾಣವು ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಯಾವಾಗ ತಲುಪುತ್ತದೆ ?

ಸುರುಳಿಯು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿದ್ದಾಗ ಡೈನಮೋದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನ ಪ್ರಮಾಣವು ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ

23. ಎ.ಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಡಿ.ಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

24. ಮೈಕೆಲ್ ಫ್ಯಾರಡೆ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

· ಬೆಂಜೀನ್ ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ

· ಕ್ಲೋರಿನ್ ನ ಹೊಸ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ

· ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆ ನಿಯಮಗಳು

· ಫ್ಯಾರಡೆಯ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನಾ ನಿಯಮಗಳು

· ಉತ್ಕರ್ಷಣಾ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆನೋಡ್

25. ಎ.ಸಿ ಮೋಟಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಮೇಚರ್ ಹೇಗೆ ಒಂದೆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ?

ಎ.ಸಿ . ಮೋಟಾರ್ ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಮತವಿದ್ದು, ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕನ್ನುಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ, ಅರ್ಮೇಚರಿನ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧಸುತ್ತಿಗೊಮ್ಮೆ ತಿರುಗಿಸಲು ದಿಕ್ಪರಿವರ್ತಕ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಆಕರ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿಸಿದರೂ ಅರ್ಮೇಚರ್ ಒಂದೆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

26. ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ ಎಂದರೇನು ?

ಎ.ಸಿ. ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನವೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ.

27. ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೇರಣೆ ಎಂದರೇನು ?

ಒಂದು ವಾಹಕ ಸುರಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಬದಲಾವಣೆಯಾದಾಗ ಹತ್ತಿರದ ಇನ್ನೊಂದು ವಾಹಕ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರೇರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೇರಣೆ ಎನ್ನುವರು.

28. ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ ಎಂದರೇನು ?

ಅಂತರ್ಗತ ಎ.ಸಿ ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ (ಊರ್ಧ್ವಮುಖ) ಎನ್ನುವರು

29. ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ ಎಂದರೇನು ?

ಅಂತರ್ಗತ ಎ.ಸಿ ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆವೋಲ್ಟೇಜಿನ (ಅಧೋಮುಖ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ ಎನ್ನುವರು

30. ಪ್ರೈಮರಿ ಸುರುಳಿ ಎಂದರೇನು ?

ಭುಕ್ತ ಆಕರದ ಕಡೆಗೆ ಸುತ್ತಿದ ತಂತಿ ಸುರಳಿಗೆ ಪ್ರೈಮರಿ ಸುರುಳಿ ಎನ್ನುವರು

21. ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸುರುಳಿ ಎಂದರೇನು ?

ನಿರ್ಗಮ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ನ ಕಡೆಗೆ ಸುತ್ತಿದ ತಂತಿ ಸುರುಳಿಗೆ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸುರುಳಿ ಎನ್ನುವರು.

31. ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸೆಕಂಡರಿ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತವಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಯಾವ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ?

· ಪ್ರೈಮರಿ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಕ ಬಲ

· ಪ್ರೈಮರಿ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ

· ಸೆಕಂಡರಿ ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ

· ಸುರುಳಿಯ ಒಳಗಿರುವ ಫೆರೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ವಸ್ತು

32. ಪ್ರೇರಣಾ ಸುರುಳಿ ಎಂದರೇನು ?

ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ಡಿ.ಸಿ ಆಕರದಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣವೇ ಪ್ರೇರಣಾ ಸುರುಳಿ

33. ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೈಮರಿ ಮತ್ತು ಸೆಕಂಡರಿ ಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟೇಜುಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧ ನಿರೂಪಿಸಿ.

ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೈಮರಿ ಮತ್ತು ಸೆಕಂಡರಿ ಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟೇಜುಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು

Ip x Vp = Is x Vs

ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ X ವೋಲ್ಟೇಜ್ = ಸೆಕಂಡರಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ X ವೋಲ್ಟೇಜ್

ಈ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಪರಿವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಕಂಡರಿಗಿಂತ ದಪ್ಪನಾದ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುತ್ತುಗಳಿರಬೇಕು. ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಕಂಡರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿರಬೇಕು.


ಲೋಹಗಳು - ೧೦ ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ನೋಟ್ಸ್

Posted On 05:39 by Inya Trust 0 comments

ಅಧ್ಯಾಯ -15

ಲೋಹಗಳು

ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

I. ನಾಲ್ಕು ಪರ್ಯಾಯ ಅಪೂರ್ಣ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು / ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರವನ್ನು ಆರಿಸಿ

1. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲೋಹವು ಕೊಠಡಿ ತಾಪದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಎ) ಬ್ರೋಮಿನ್ (ಬಿ) ಪಾದರಸ (ಸಿ) ಜರ್ಮೆನಿಯಂ (ಡಿ) ಸಿಲಿಕಾನ್ ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಪಾದರಸ

2. ಕೆಳಗಿನ ಧಾತು ಕೇಟಯಾನುಗಳನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಎ) ಗಂಧಕ (ಬಿ) ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್ (ಸಿ) ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ (ಡಿ) ಅಯೋಡಿನ್ ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್

3. ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲ ಇವೆರಡರ ಜೊತೆಗೆ ಲವಣ ಮತ್ತು ನೀರು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಎಂದರೆ

ಎ) ಕಾರ್ಬನ್ ಮೊನಾಕ್ಸೈಡ್ (ಬಿ) ಗಂಧಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ (ಸಿ) ಸೋಡಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ (ಡಿ) ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್. ಉತ್ತರ: (ಡಿ) ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್.

4. ಈ ಪೈಕಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ದಾನಿ

ಎ) ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ (ಬಿ) ರಂಜಕ (ಸಿ) ಆಕ್ಸಿಜನ್ (ಡಿ) ಫ್ಲೋರೀನ್ ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ರಂಜಕ

5. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಎ) ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ (ಬಿ) ಬಿಸಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೇಲೆ ಕುದಿನೀರು ಸುರಿದಾಗ (ಸಿ) ಕೆಂಗಾವಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಹಬೆ ಹಾಯಿಸಿದಾಗ (ಡಿ) ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ತಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಕೆಂಗಾವಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಹಬೆ ಹಾಯಿಸಿದಾಗ

6. ಸಾರತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಜೊತೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದೆ ಇರುವ ಲೋಹವೆಂದರೆ,

ಎ) ಸೋಡಿಯಂ (ಬಿ) ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ (ಸಿ) ತಾಮ್ರ (ಡಿ) ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ತಾಮ್ರ

7. ನಿಂಬೆ ಪಾನಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೋಹದ ಲೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಬದಲು ಪಿಂಗಾಣಿ ಅಥವಾ ಗಾಜಿನ ಲೋಟಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಕೆಂದರೆ

ಎ) ಗಾಜು ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆ (ಬಿ) ಲೋಹದ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳು ನಿಂಬೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. (ಸಿ) ನಿಂಬೆಪಾನಕ ಲೋಹದ ಲೋಟಗಳೊಂದಿಗೆ ದಹ್ಯ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುತ್ತದೆ. (ಡಿ) ಗಾಜು ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿ ನಿಂಬೆ ಪಾನಕ ತಂಪಾಗಿಡುತ್ತದೆ

ಉತ್ತರ: (ಬಿ) (ಬಿ) ಲೋಹದ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳು ನಿಂಬೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

8. ಕೆಳಗಿನ ಲೋಹ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲದ ಸಂಯೋಜನೆ ಗಂಧಕದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಎ) ಸತು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಾರತೆಯ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ಬಿ) ಸತು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಾರತೆಯ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ಸಿ) ಸತು ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ

(ಡಿ) ಸತು ಮತ್ತು ಸಾರಯುತ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ. ಉತ್ತರ: (ಡಿ) ಸತು ಮತ್ತು ಸಾರಯುತ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ.

II ನೇ. ಖಾಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ತುಂಬಲು

1. Cu + 2H2SO4 ------> CuSO4 + 2H2O + S02

2. 2Na + 2H2O -------> 2NaOH + H2

3. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ರೇಖಾ ಪ್ರಸರಣ ಗುಣಾಂಕ ಹೊಂದಿರುವ ಮಿಶ್ರಲೋಹವೆಂದರೆ ಇನ್ವಾರ್

4. ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ವಿಧಾನ ವಲಯ ಶುದ್ದೀಕರಣ ಅಥವಾ ಆಂಶಿಕ ಸ್ಪಟೀಕರಣ

5. ಕಬ್ಬಿಣದ ಉದ್ಧರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಅಪಕರ್ಷಣಕಾರಿ ಕೋಕ್

III. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯೋ ಅಥವಾ ತಪ್ಪೋ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ

1. ಚಿನ್ನ ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ - ಸರಿ

2. ಸೋಡಿಯಂ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ - ತಪ್ಪು

3. ಪಾದರಸವು ಸಾರತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ - ತಪ್ಪು

4. ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಸಾರಯುತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತದೆ - ಸರಿ

5. ಆಭರಣ ಚಿನ್ನ ಮಿಶ್ರಲೋಹವಲ್ಲ - ತಪ್ಪು

IV. ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ

1. ಹೆಮಟೈಟ್ --- ಎ) ಕ್ಲೋರೈಡ್ (4)

2. ತಾಮ್ರದ ಪೈರೈಟ್ಸ್ --- ಬಿ) ಫಾಸ್ಫೇಟ್

3. ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು --- ಸಿ) ಆಕ್ಸೈಡ್ (1 )

4. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪ್ಪು --- ಡಿ) ಸಲ್ಫೇಟ್ (2)

ಇ) ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ (3)

ಎಫ್) ಫ್ಲೋರೈಡ್

ಜಿ) ನೈಟ್ರೇಟ್

V. ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಕೊಡಿರಿ.

1. ಆವಿಯಾಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಶೀಶೆಗಳ ಹತ್ತಿರ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ತಂತಿಯನ್ನು ಇಡಬಾರದು.

ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಲೋಹವಾದುದರಿಂದ ಆವಿಯಾಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಶೀಶೆಗಳನ್ನುಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ತಂತಿ ಬಳಿ ಇಡಬಾರದು.

2. ಸಾರಯುತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಲೋಹವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಲೋಹವನ್ನು ಸಾರಯುತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಲೋಹದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪದರ ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತದೆ

3. ಹೆಮಟೈಟ್ ನಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉದ‍್ಧರಣದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕೋಕ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಹೆಮಟೈಟ್ ನಿಂದ ಸಿಲಿಕಾ ಅಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಿಲಿಕೇಟ್ ಎಂಬ ಕಿಟ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದಿರಿನಿಂದ ತೆಗೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಕ್

ಅಗ್ಗದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಅಪಕರ್ಷಣಕಾರಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣಕ್ಕೆ ಅಪಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

4. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಉತ್ತಮ ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ತಯಾರಿಸಲು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾರರಿಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

5. ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ನ್ನು ಕೋಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕಾಸಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಉದ್ಧರಣ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ನ್ನು ಕೋಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕಾಸಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಉದ್ಧರಣ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಜೋತೆ ಅಧಿಕ ಮಿತ್ರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

6. ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಒಳಬದಿಗೆ ಲೇಪನ ಮಾಡಲು ತವರವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಒಳಬದಿಗೆ ಲೇಪನ ಮಾಡಲು ತವರವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ತವರ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

VI. ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ

1. ಕಬ್ಬಿಣದ ಎರಡು ಅದುರುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿರಿ ಎ). ಹೆಮಟೈಟ್ ಬಿ). ಮ್ಯಾಗ್ನಾಟೈಟ್

2. ಸ್ಟೆನ್ ಲೆಸ್ ಉಕ್ಕಿನ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಸ್ಟೆನ್ ಲೆಸ್ ಉಕ್ಕು ಕಬ್ಬಿಣ, ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ರೋಮಿಯ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಲ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ

3. ಲೋಹಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಲೋಹದ ಮರುಹೊಂದಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು

ಎ). ಆಂಶಿಕ ಸ್ಪಟೀಕರಣ ಅಥವಾ ವಲಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ

ಬಿ). ನಿರ್ವಾತ ದ್ರವಿಸುವಿಕೆ

ಸಿ). ರಾಸಾಯನಿಕ ಭಾಷ್ಪೀಕರಣದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ

ಡಿ). ದ್ರವಿಸಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡುವಿಕೆ

ಇ). ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ

4. ಊದು ಕುಲುಮೆಯ ಅಂದವಾದ ಚಿತ್ರ ಬರೆದು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

clip_image002

5. ತಾಮ್ರವನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾರತೆ ಇರುವ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಕಾಸಿದಾಗ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸರಿದೂಗಿಸಿದ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ

ತಾಮ್ರ + ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾರೀಕೃತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ---> ತಾಮ್ರದ ನೈಟ್ರೇಟ್ + ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ + ನೀರು.

3Cu + 8HN03 ---> 3Cu(N03)2 + 2N0 + 4H20

6. ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ನಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಉದ‍್ಧರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉಪಕರಣದ ಅಂದವಾದ ಚಿತ್ರ ಬರೆದು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

clip_image004

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಲೋಹದ ಮತ್ತು ಅಲೋಹ ನಡುವಿನ ಭೌತ ಗುಣಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಿ.

ಲೋಹ

ಅಲೋಹ

ಕೊಠಡಿ ತಾಪದಲ್ಲಿ ಘನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ

ಘನ, ದ್ರವ, ಅನಿಲ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ

ನಾದ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ

ನಾದ ಹೊರಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟ್ಯ ಮತ್ತು ತನ್ಯ ಗುಣ ಹೊಂದಿವೆ

ಬಿಧುರತ್ವ ಗುಣ ಹೊಂದಿವೆ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನ್ನು ಹರಿಯ ಬಿಡುತ್ತದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನ್ನು ಹರಿಯ ಬಿಡುವಿದಿಲ್ಲ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕಗಳು

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣದ ವಾಹಕಗಳಲ್ಲ

ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊಳಪುಂಟು

ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊಳಪಿರುವುದಿಲ್ಲ

2. ಲೋಹದ ಮತ್ತು ಅಲೋಹ ನಡುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಿ.

ಲೋಹ

ಅಲೋಹ

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ದಾನಿಗಳು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಧನೀಯ

ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸ್ವೀಕಾರಕಗಳು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಋಣೀಯ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಯಾನಿಕ್ ಬಂಧ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ

ಅಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಹವೇಲೇನ್ಸಿಯ ಬಂಧವನ್ನು ಎರಡನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ

ಸಾರತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ

ಸಾರತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ

ಲೋಹಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳ ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣ ಕೆಂಪು ಲಿಟ್ಮಸ್ ನ್ನು ನೀಲಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಲೋಹದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ

ಅಲೋಹಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳ ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣ ನೀಲಿ ಲಿಟ್ಮಸ್ ನ್ನು ಕೆಂಪು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಅಲೋಹದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಆಮ್ಲೀಯ

ಲೋಹಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳ ಕೆಲವು ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳು ಸತುವಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ

ಅಲೋಹಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳ ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳು ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನಿಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ

3. ಗಾಳಿಯ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಲೋಹಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸಮೀಕರಣಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬರೆಯಿರಿ.

ಎ) ಸೋಡಿಯಂ ಬಿ) ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಸಿ) ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್

ಲೋಹಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಲೋಹಗಳು ವಿವಿಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ಲೋಹದ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಎ) ಸೋಡಿಯಂ: ಸೋಡಿಯಂ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

4Na +02 -------> 2Na20

Na20 + C02 ---------> Na2C03

ಬಿ) ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ ಲೋಹ: ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಜ್ವಲನ ತಾಪದವರೆಗೆ ಕಾಸಿದಾಗ ಉನ್ನತ ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಕೊರೈಸುವ ಬಿಳಿ ಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳಗಿ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ

2Mg + 02 ------> 2Mg0

ಸಿ) ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ: ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

4Al + 302 ----> 2Al203

4. ಕಬ್ಬಿಣ ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಯಲು ಕಾರಣವಾದ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳು ಯಾವುವು ?

ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ

5. ತುಕ್ಕು ಎಂದರೇನು ? ಅದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಕಬ್ಬಿಣವು ತೇವವಿರುವ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಲೀಯ ಫೆರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉಂಟು ಮಾಡುವುದು.ಇದನ್ನು ತುಕ್ಕು ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ತುಕ್ಕಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ Fe2032H20

6. ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ತಕ್ಕು ಹಿಡಿಯದಂತೆ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ?

ಕಬ್ಭಿಣದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಪೇಂಟ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಸತು ಕ್ರೋಮೀಯಂನಿಂದ ಲೇಪನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ,

7. ಸೋಡಿಯಂ ಲೋಹವನ್ನು ಸೀಮೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿಡಲು ಕಾರಣವೇನು ?

ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ ಧಾತುವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಆಕ್ಸೈಡ್,ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೀಮೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೋಡಿಯಂ ಲೋಹ ವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

8. ಲೋಹಗಳ ಮೇಲೆ ಇತರ ಅಲೋಹಗಳ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಎ) ನೈಟ್ರೋಜನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಲೋಹಗಳು ಉನ್ನತ ತಾಪದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ನೈಟ್ರೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ

3Mg + N2 ----> Mg3N2

(ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್) + (ನೈಟ್ರೈಡ್) ----> (ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ನೈಟ್ರೈಡ್)

ಬಿ) ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಲೋಹಗಳು ಉನ್ನತ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ಹೈಡ್ರೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.

Ca + H2 ---> CaH2

ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ + ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ---> ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹೈಡ್ರೈಡ್

ಸಿ) ಕ್ಲೋರೀನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಲೋಹಗಳು ಉನ್ನತ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.

2Al+ 3Cl2 ----> 2AlCl3

ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ + ಕ್ಲೋರಿನ್ ----> ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್

ಡಿ) ಗಂಧಕದೊಂದಿಗೆ ನೊಂದಿಗೆ ಲೋಹಗಳು ಉನ್ನತ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.

Fe + S---> FeS

ಫೆರಸ್ + ಗಂಧಕ ---> ಫೆರಸ್ ಸಲ್ಫೈಡ್

9. ನೀರನೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಲೋಹಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸಮೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯಿರಿ.

ಎ) ಸೋಡಿಯಂ ಬಿ) ಸತು ಸಿ) ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಡಿ) ಕಬ್ಬಿಣ

ಲೋಹಗಳು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಎ) ಸೋಡಿಯಂ: ಸೋಡಿಯಂ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

2Na + 2H20 ®2Na0H + H2↑

ಬಿ) ಸತು: ಸತು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಸತುವಿನ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Zn + H20 ®Zn0 + H2↑

­ಸಿ) ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ ಲೋಹ: ಅಶುದ್ದ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಲೋಹ ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. Mg + 2H20®Mg(0H)2 + H2

ಕೆಂಗಾವಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಲೋಹ ನೀರಿನ ಹಬೆಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Mg + H20®Mg0 + H2↑

­ಡಿ) ಕಬ್ಬಿಣ: ಕೆಂಗಾವಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣ ನೀರಿನ ಹಬೆಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

3Fe + 4H20®Fe304 + 4H2

10. ಸಾರರಿಕ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲೋಹಗಳ ವರ್ತನೆಯ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ. ಎ) ಸತು ಬಿ) ಮೇಗ್ನೀಸಿಯಂ

ಲೋಹಗಳು ಸಾರರಿಕ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಎ) ಸತುವು ಸಾರರಿಕ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಸತುವಿನ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

Zn + 2HCl ®ZnCl2 + H2↑

ಬಿ) ಮೇಗ್ನೀಸಿಯಂ ಸಾರರಿಕ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಮೇಗ್ನೀಸಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

Mg + 2HCl ® MgCl2 + H2↑

11. ಸಾರರಿಕ್ತ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಲೋಹಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ? ಉದಾ ಕೊಡಿ

ಲೋಹಗಳು ಸಾರತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಎ) ಸತುವು ಸಾರರಿಕ್ತ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಸತುವಿನ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

Zn + H2S04 ®ZnS04 + H2↑

12. ಲೋಹಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರಯುತ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ

ಲೋಹಗಳು ಸಾರಯುಕ್ತ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ಸಲ್ಫೇಟ್, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಎ) ತಾಮ್ರ ಸಾರಯುಕ್ತ ಸಲ್ಪ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Cu + 2H2S04 ----> CuS04 + S02 + 2H20

ಬಿ) ಸತುವನ್ನು ತಾಮ್ರದ ಬದಲಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು

Zn + 2H2S04 ----> ZnS04 + S02 +2H20

13. ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಲೋಹಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯಿರಿ.

ಲೋಹಗಳು ಸಾರರಿಕ್ತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಆಯಾ ಸಲ್ಫೇಟ್, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

Mg + 2HN03 ---> Mg(N03)2 + H2

­ 14. ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ತಾಮ್ರದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯಿರಿ.

ಲೋಹಗಳು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾರಯುತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ತಾಮ್ರದ ನೈಟ್ರೇಟ್,ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು

3Cu + 8HN03 -----> 3Cu(N03)2 + 2N0 + 4H20

ಲೋಹಗಳು ಸಾರಯುತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ತಾಮ್ರದ ನೈಟ್ರೇಟ್, ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು

Cu + 4HN03 ------> Cu(N03)2 + 2N02 + H20

15. ಲೋಹಗಳ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಿ

ಕಬ್ಬಿಣವು ತಾಮ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ ಧಾತು ವಾದರಿಂದ ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ತಾಮ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಿಸುವುದು

CuS04 + Fe -----> FeS04 + Cu

16. ತಾಮ್ರದ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಪ್ರನಾಳದ ಹತ್ತಿರ ದಟ್ಟ ಧೂಮ ಏಕೆ ಕಾಣುವಿರಿ

ತಾಮ್ರವು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾರೀಕೃತ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನಿಲ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು. ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಪ್ರನಾಳದ ಬಾಯಿಯ ಹತ್ತಿರ ಗಾಳಿಯ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನಿಲ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಕಂದು ದಟ್ಟ ಧೂಮ ಕಾಣುವಿರಿ

17. ಲೋಹಗಳ ಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿ ಎಂದರೇನು ?

ಲೋಹಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ಲೋಹಗಳ ಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿ ಎನ್ನುವರು.

18. ಕೇಟ್ ಅಯಾನು ಎಂದರೇನು ?

ಧನ ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶ ಹೊಂದಿದ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಕೇಟ್ ಅಯಾನು ಎನ್ನುವರು.

19. ಲೋಹಗಳ ಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿ ಬರೆಯಿರಿ

ಪ್ಲಾಟಿನಮ್, ಚಿನ್ನ,ಬೆಳ್ಳಿ,ಪಾದರಸ,ತಾಮ್ರ

ಈ ಲೋಹಗಳು ಸಾರರಿಕ್ತ ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ

ಹೈಡ್ರೋಜನ್

ವಿದ್ಯುತ್ ಧನೀಯ

ಸೀಸ

ಈ ಲೋಹಗಳು ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ಅತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ

ತವರ,ನಿಕ್ಕಲ್,ಕಬ್ಬಿಣ

ಈ ಲೋಹಗಳು ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ

ಸತು,ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ, ಮೇಗ್ನೀಸಿಯಂ

ಈ ಲೋಹಗಳು ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ನ್ನು ಚುರುಕಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ

ಸೋಡಿಯಂ,ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ

ಈ ಲೋಹಗಳು ಆಮ್ಲಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ

20. ಅದುರು ಎಂದರೇನು ?

ಯಾವ ಲೋಹದ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ಲೋಹವನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸಬಹುದೋ ಆ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ ಅದುರು ಅಥವಾ ಖನಿಜ ಎನ್ನುವರು.

21. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಚಿನ್ನ ಪ್ಲಾಟಿನಮ್

21. ಅದುರುಗಳ ವಿಧಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ

ಅದುರುಗಳ ವಿಧಗಳು :- ಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ , ಕ್ಲೋರೈಡ್, ಫ್ಲೊರೈಡ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಅದುರು

ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅದುರು - ಬಾಕ್ಸೈಟ್, ಹೆಮಟೈಟ್, ಲಿಮೊನೈಟ್, ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೈಟ್ ಮತ್ತು ಕುಪ್ರೈಟ್

ಸಲ್ಫೈಡ್ ಅದುರು - ತಾಮ್ರದ ಗ್ಲಾನ್ಸ್, ತಾಮ್ರ ಪೈರೆಟ್ಸ್ ಅಥವಾ ಚಾಲ್ಕೋಪೈರೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪೈರೆಟ್ಸ್

ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಅದಿರು - ಸೈಡರೈಟ್ಸ್, ಅಜುರೈಟ್, ಮ್ಯಾಲಕೈಟ್

22. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಲೋಹದ ಅದುರುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ

clip_image006

23. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ ಎ) ಲೋಹೋದ್ಧರಣ (ಬಿ) ಮಡ್ಡಿ (ಸಿ) ಅದುರಿನ ಸಾರವರ್ಧನೆ (ಡಿ) ಹುರಿಯುವಿಕೆ ಇ) ಕಾಸುವಿಕೆ (ಎಫ್) ಕಿಟ್ಟ ಮಾಡುವ ದ್ರವ್ಯಗಳು

ಎ) ಲೋಹೋದ್ಧರಣ : ಲೋಹಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅದುರಿನಿಂದ ಉದ್ಧರಣ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೇ ಲೋಹೋದ್ಧರಣ

(ಬಿ) ಮಡ್ಡಿ: ಅದುರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೇಡವಾದ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಮಡ್ಡಿಕಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

(ಸಿ) ಅದುರಿನ ಸಾರವರ್ಧನೆ : ಅದುರಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನಗತ್ಯವಾದ ಅಶುದ್ಧತೆ ಎಂದರೆ ಮಡ್ಡಿಕಣಗಳನ್ನು ಲೋಹದ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಅದುರಿನ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಘಟಕದ ಶೇಕಡಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

(ಡಿ) ಹುರಿಯುವಿಕೆ : ಅದುರನ್ನು ತೆರೆದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅದುರಿನ ದ್ರವನ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ತಾಪದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹುರಿಯುವಿಕೆ ಎನ್ನುವರು.

(ಇ) ಕಾಸುವಿಕೆ : ಅದುರನ್ನು ಅದರ ದ್ರವನ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ, ಅದುರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ನೀರಿನ ಅಂಶದಂತಹ ಆವಿಶೀಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಕಾಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾಸುವಿಕೆ ಎನ್ನುವರು.

(ಎಫ್) ಕಿಟ್ಟ ಮಾಡುವ ದ್ರವ್ಯಗಳು : ಅದುರಿನ ಸಾರವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಗದೇ ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಅನಗತ್ಯ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮೊದಲು ಸೇರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳೇ ಕಿಟ್ಟ ಮಾಡುವ ದ್ರವ್ಯಗಳು

24. ಕಿಟ್ಟ ಎಂದರೇನು ?

ಕಿಟ್ಟ ಮಾಡುವ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಅಶುದ್ಧತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ದ್ರವರೂಪದ ಸಂಯುಕ್ತವೇ ಕಿಟ್ಟ

25. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರು ಯಾವುದು?

ಹೆಮಟೈಟ್

26. ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರಿನ ಸಾರವರ್ಧನೆಯ ವಿಧಾನ ಯಾವುದು ?

ಜಲಕ್ಷಾಲನ ವಿಧಾನ

27. ಕಬ್ಬಿಣ ಅದುರನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾರವರ್ಧಿಸಲಾಗುವುದು ?

ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಅದುರನ್ನು ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತೊಳೆದಾಗ ಹಗುರವಾದ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ತೊಳೆಯುವಾಗ ಭಾರವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರಿನ ಕಣಗಳು ಸಿಲಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ತಳವೂರುತ್ತದೆ.

28. ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರಿನಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನ ವಿವರಿಸಿ

ಕಾಸಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರನ್ನು ಕಿಟ್ಟ ಮಾಡುವ ದ್ರವ್ಯವಾದ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಅಪಕರ್ಷಣಾಕಾರಿಯಾದ ಕೋಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಊದುಕುಲುಮೆಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪೀಡಿತ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೆಮಟೈಟ್, ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕೋಕ್ ಗಳ ಮಿಶ್ರಣದ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.

clip_image007I. ಎ) ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಉಷ್ಣ ಸುಟ್ಟ ಸುಣ್ಣ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಆಕ್ಷೈಡ್ + ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್

CaC03 → Ca0 + C02.

ಬಿ) ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಆಕ್ಷೈಡ್ + ಸಿಲಿಕಾ →ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಿಲಿಕೇಟ್ (ಕಿಟ್ಟ)

Ca0 + Si02----->CaSi03

ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಅದುರಿನಿಂದ ಸಿಲಿಕಾವನ್ನು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಿಲಿಕೇಟ್ ಕಿಟ್ಟರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ನಿಯಮಿತ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್ ಮೊನಾಕ್ಸೈಡ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ

II. ಕಾರ್ಬನ್ + ಆಕ್ಸಿಜನ್ → ಕಾರ್ಬನ್ ಮೊನಾಕ್ಸೈಡ್

2C + 02------> 2C0.

ಹೆಮಟೈಟ್+ ಕಾರ್ಬನ್ ಮೊನಾಕ್ಸೈಡ್ → ದ್ರವಿತ ಕಬ್ಬಿಣ+ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್

Fe203 + 3C0 ------> 2Fe + 3C02 ↑

ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣಕ್ಕೆ ಅಪಕರ್ಷಿಸಲು ಕೋಕ್ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.ಬಹಿರುಷ್ಣಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದ್ರವಿತ ಕಬ್ಬಿಣ ಉಂಟಾಗಿ ದ್ರವಿತ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೇಲೆ ಹಗುರವಾದ ಕಿಟ್ಟ ತೇಲುತ್ತದೆ. ಕಿಟ್ಟವು ದ್ರವಿತ ಕಬ್ಬಿಣ ಮರಳಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಆಗದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.ದ್ರವಿತ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಘನರೂಪದ ಅಚ್ಚುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.

29. ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣದ ಎಂದರೇನು ?

ಊದು ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಅಚ್ಚು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಬೀಡುಕಬ್ಬಿಣ ಎನ್ನುವರು.

30. ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣದ ಉಪಯೋಗ ತಿಳಿಸಿ.

ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣ ಗಡಸು ಮತ್ತು ಬಿದುರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮರದ ಬೆಂಚು,ಡೆಸ್ಕ್ ಗಳು, ದೋಸೆ ಕಾವಲಿ, ಒಳಚರಂಡಿ ತೆರಪುಗಳ ಮುಚ್ಚಳ,ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

30. ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳು ಯಾವುವು ? ಇದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ವಿಧಾನಗಳಾವುವು ?

ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣದಲ್ಲಿ ಗಂಧಕ, ರಂಜಕ, ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೆಸ್ಸೆಮರ್ ಪರಿವರ್ತಕ,ವಿದ್ಯುತ್ ಕುಲಮೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಪ ವಿಧಾನದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

31. ಬಡವರ ಬೆಳ್ಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಲೋಹ ಯಾವುದು ?

ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ

32. ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು ?

1854ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ-ಸೈಂಟಿ-ಕ್ಲೇರ್-ಡೇವಿಲ್ಲಿಯವರಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

33. ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದವರು ಯಾರು ?

ಹಂಫ್ರಿ ಡೇವಿಯವರು 1807ರಲ್ಲಿ ಪಟಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.

34.ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಸಂಶೋಧಿಸಿದವರು ಯಾರು ?

ಹಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಯರ್ ಸ್ಟೆಡ್ ರವರು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ನ್ನು ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಂ ಅಮಾಲ್ಗಮ್ ಜೊತೆ ಕಾಸಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು

35.ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಜನರ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು ?

ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ವಿಪುಲವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುಬಹುದಾಗಿದೆ.

36. ಅಲ್ಯುಮಿನಾ ಎಂದರೇನು ?

ಜಲೀಯ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ್ನು ಅಲ್ಯುಮಿನಾ ಎನ್ನುವರು.

37. ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಮುಖ್ಯ ಅದುರು ಯಾವುದು ?

ಬಾಕ್ಸೈಟ್

38. ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಪಡೆಯಲು ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಂ ಬಳಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಏಕೆ ?

ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಲೋಹದಂತಹ ಅಪಕರ್ಷಣಾಕಾರಿ ಬಳಸಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಪಡೆಯಬಹುದು ಅದರೆ ಇದು ಮಿತವ್ಯಯಕಾರಿಯಲ್ಲ.

Al2O3 +6K → 3K2O+2Al

39. ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಹಾಲ್-ಹೆರೊಲ್ಟ ವಿಧಾನದ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಬಜನೆ

40. ಶುದ್ಧ ಅಲ್ಯುಮಿನಾ ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನ ವಿವರಿಸಿ

ಪುಡಿ ಮಾಡಿದ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಸೋಡಿಯಂ ಅಲ್ಯುಮಿನೇಟ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಡ್ಡಿಕಣವನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶೋಧಿಸಿದ ದ್ರಾವಣದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಹಾಯಿಸಿ ಗಂಜಿರೂಪದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ನ ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ನ್ನು ಕಾಸಿ ಶುದ್ಧ ಅಲ್ಯುಮಿನಾ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ

41. ಶುದ್ಧ ಅಲ್ಯುಮಿನಾದಿಂದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಪಡೆಯಲು ದ್ರವಿತ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ನ್ನು ಏಕೆ ಬಳಸುವರು ?

ಶುದ್ಧ ಅಲ್ಯುಮಿನಾ 2323 K ತಾಪದಲ್ಲಿ ದ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ ದ್ರವಿತ ಅಲ್ಯುಮಿನಾ ಉತ್ತಮ ವಾಹಕವೂ ಅಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಆ ತಾಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದೇ ಅದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಆವಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಗೊಂಡ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ಸಮಸ್ಯೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದು. ದ್ರವಿತ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ದ್ರವಿತ ಅಲ್ಯುಮಿನಾದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದಾಗ 1223 K ಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷಕ ದ್ರಾವಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ

42. ಅಲ್ಯುಮಿನಾದಿಂದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಉದ್ಧರಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ್ನು ದ್ರವಿತ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಜಾರಾದ ತಳ ಇರುವ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷಕ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫೈಟ್ ಸರಳುಗಳ ವಿದ್ಯುದಾಗ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಒಳಬದಿಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬನ್ ಅಸ್ತರಿಯಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಬನ್ ಅಸ್ತರಿಯನ್ನು ಋಣಾಗ್ರಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫೈಟ್ ಸರಳನ್ನು ಧನಾಗ್ರಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಬಲ ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹಾಯಿಸಿದಾಗ, ದ್ರವರೂಪದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಅಸ್ತರಿಯ ಕಡೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಜಾರಾದ ತಳದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ.

43. ವಲಯ ಶುದ್ಧಿಕರಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ?

ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳ ವಿಲೀನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ವಲಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಉಷ್ಣೋತ್ಪನ್ನ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಅಶುದ್ಧ ಲೋಹದ ಸರಳಿನ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯವರೆಗೆ ಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖಾಸಿದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸರಳು ದ್ರವಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾಸುವ ಉಪಕರಣ ಮುಂದೆ ಸರಿಸಿದಾಗ ಶುದ್ಧಲೋಹ ಸ್ಪಟಿಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಘನಲೋಹದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳದ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳು ದ್ರವಿಸಿರುವ ಪಕ್ಕದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಶುದ್ಧತೆ ಸರಳಿನ ತುದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹೊಬೀಳುತ್ತವೆ.

44. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ

ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷಕ ದ್ರಾವಣವು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕಾದ ಲೋಹದ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಶುದ್ಧ ಲೋಹದ ತೆಳುವಾದ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಋಣಾಗ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧ

ಲೋಹದ ಫಲಕವನ್ನು ಧನಾಗ್ರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹಾಯಿಸಿದಾಗ ಶುದ್ಧ ಲೋಹವು ಋಣಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಶುದ್ಧತೆ ಧನಾಗ್ರದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

45. ಮಿಶ್ರಲೋಹ ಎಂದರೇನು ?

ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಲೋಹಗಳು ಅಥವಾ ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ಅಲೋಹಗಳ ಸೂಕ್ತ ಅನುಪಾತದ ಮಿಶ್ರಣವೇ ಮಿಶ್ರಲೋಹ

46. ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳ ವಿಧಗಳು , ಅವುಗಳ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

clip_image009

­47. ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರುಗಳು: ಹೆಮಟೈಟ್ , ಮ್ಯಾಗ್ನಾಟೈಟ್ ಲೈಮನೈಟ್ ಮತ್ತು ಸೈಡೆರೈಟ್

48.ಬೀದರಿ ಕಲೆಯ ಮೂಲ ಯಾವುದು ?

ಬಿದರಿ ಕಲೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ.ಬಿದರಿ ಕಲೆಯು ಆಭರಣದಷ್ಟೇ ಮೌಲ್ಯದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

48. ತಾಮ್ರದ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನಾ ಕೋಶದ ಅಂದವಾದ ಚಿತ್ರ ಬರೆಯಿರಿ

clip_image011


ಶಬ್ದ - ೧೦ ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ನೋಟ್ಸ್

Posted On 05:35 by Inya Trust 0 comments

ಅಧ್ಯಾಯ-14

ಶಬ್ದ

ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

ಐ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ಯಾಯ ಅಪೂರ್ಣ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು / ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರವನ್ನು ಆರಿಸಿ

1. ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗೆ ಕಾರಣ, ಶಬ್ದದ ________

(ಎ) ಪ್ರಸಾರ (ಬಿ) ಪ್ರತಿಫಲನ (ಸಿ) ವಕ್ರೀಭವನ (ಡಿ) ಜವ ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಪ್ರತಿಫಲನ

2. ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಫಿಲ್ಮ್ ಗಳಿಗೆ ಎಮಲ್ಷನ್ ತಯಾರಿಸಲು, ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗದ ಧ್ವನಿಯ ಯಾವ ಗುಣ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. _____________

(ಎ) ಹೆಚ್ಚು ಜವ (ಬಿ) ಹೆಚ್ಚು ಆವರ್ತಾಂಕ (ಸಿ) ಹೆಚ್ಚು ತರಂಗ ದೂರ (ಡಿ) ಹೆಚ್ಚು ಪಾರಿ. ಉತ್ತರ: (ಬಿ)ಹೆಚ್ಚು ಆವರ್ತಾಂಕ

3. ಒಂದು ಬೆಳಕಿನ ಆಕರವು ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ತರಂಗ ದೂರವು__________

(ಎ) ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ (ಬಿ) ಮೊದಲು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ನಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ (ಸಿ) ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ (ಡಿ) ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ

ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಉತ್ತರ: (ಎ) ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ

4. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ ಶ್ರೇಣಿ __________

(ಎ) 20Hz ಇಂದ 2000HZ (ಬಿ) 200Hz ಇಂದ 20,000Hz (ಸಿ) 20Hz ಇಂದ 20,000Hz (ಡಿ) 200Hz ಇಂದ 20kHz ಉತ್ತರ: (ಸಿ) 20 Hz ಇಂದ 20,000 Hz

5. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಾತೀತ ಶಬ್ಧದ ಜವ___________

(ಎ) 3 X 108 MS -1 (ಬಿ) 340 MS -1 (ಸಿ) 1500 MS -1 (ಡಿ) 3500 MS -1 ಉತ್ತರ: (ಬಿ) 340 MS -1

II ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ

1. ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳ ವಿಧ__________ ಉತ್ತರ: - ನೀಳ ತರಂಗ

2. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್- ಕಿರಣಗಳಿಗಿಂತ, ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯು ಸೂಕ್ತವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ _________ ಉತ್ತರ :-ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ

3. ಶ್ರವಣಾತೀತಗಳನ್ನು ಹೃದಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ____________ ಉತ್ತರ :- ವಿದ್ಯುತ್ ಹೃಲ್ಲೇಖನ (ಇಸಿಜಿ)

4. ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳಿಂದ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುವ ಬೆಳಕಿನ ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವ ಪಲ್ಲಟ ಉತ್ತರ :- ಕೆಂಪು ಪಲ್ಲಟ

5. ಶ್ರವಣಾತೀತಗಳ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ_____________ ಉತ್ತರ :- ಅಧಿಕ ಆವೃತ್ತಿ

III. ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ

A B

1. ರಾಡಾರ್ - ಅ) ಆವರ್ತಾಂಕದ ತೋರಿಕೆ ಬದಲಾವಣೆ (3)

2. ಸೋನಾರ್ - ಆ) ಶ್ರವಣ ಧ್ವನಿ

3. ಡಾಪ್ಲರ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ - ಇ) ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗಗಳು (1)

ಈ) ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗ (2)

ಉ) ಅತಿ ನೇರಳೆ ಕಿರಣಗಳು

IV. ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ

1. ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಎಂದರೇನು ? ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗ ಬೇಕಾದರೆ ಇರಬೇಕಾದ ನಿರ್ಬಂಧವೇನು ?

ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಅದಮ್ಯ ಮೇಲ್ಮೈನಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲನಗೊಂಡ ಶಬ್ದವೇ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ.

ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ : 1. ಮೂಲಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಲಾಂತರವು 0.1 ಸೆಕೆಂಡ್ ಆಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಕೇಳಬೇಕಾದರೆ, ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಮೇಲ್ಮೈ ಕೇಳುಗನಿಂದ ಕನಿಷ್ಟ 17 ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಒಂದು ಹಡಗಿನಿಂದ ಕಳಿಸಿದ ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯು 1530 MS -1 ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕಡಲಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತರಂಗಗಳು ಕಡಲಿನ ತಳದಿಂದ 6s ನಲ್ಲಿ ಮರಳಿದರೆ, ಕಡಲಿನ ಆಳವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿರಿ

ಪರಿಹಾರ :

v = 1530 MS -1

t = 6 sec.

d = ?

ಸೂತ್ರ : v = 2d / T

d = vt / 2

d = (1530 x 6) / 2

d = 4590 ಮೀ

3. ಸೋನಾರ್ ಎಂದರೇನು ? ಅದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸೋನಾರ್ ಎಂದೆರ “ ಸೌಂಡ್ ನಾವಿಗೇಷನ್ ಅಂಡ್ ರೇಂಜಿಂಗ್. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರ,ವಸ್ತುಗಳು ಇರುವ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಸೋನಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರೇಷಕ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಕಾರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರೇಷಕವು ಶ್ರವಣಾತೀತತರಂಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪಸರಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ತರಂಗಗಳು ವಸ್ತುವಿಗೆ ತಾಕುವವರೆಗೂ ಚಲಿಸಿ, ಪ್ರತಿಫಲನಗೊಂಡು ಸೋನಾರ್ ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ.ಪತ್ತೆಕಾರಿ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರೇಷಣೆಗೂ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣಕ್ಕೂ ಇರುವ ಕಾಲ ದಾಖಲು ಮಾಡಿ ವಸ್ತುವಿನ ದೂರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.

4.ಡಾಪ್ಲರ್ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದರೇನು ? ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತ ವಿವರಿಸಿ.

ತರಂಗದ ಆಕರ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕರ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಚಲನೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ತರಂಗದ ಆವೃತ್ತಿ ಬದಲಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಡಾಪ್ಲರ್ ಪರಿಣಾಮ ಎನ್ನುವರು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಒಂದು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ವಾಹನ ವೀಕ್ಷಕನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಕರದ ಮುಂದಿನ ತರಂಗಗಳ ಸಂಪೀಡನೆಗೊಂಡಂತಾಗಿ ತರಂಗ ದೂರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ವೀಕ್ಷಕನೆಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತರಂಗಗಳು ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತವೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ತರಂಗ ಆವರ್ತ ಮತ್ತು ಕೇಳಿಸುವ ಧ್ವನಿಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ವೀಕ್ಷಕನಿಂದ ದೂರ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಕರದ ಹಿಂಭಾಗದ ತರಂಗಗಳ ವಿರಳನಗೊಂಡಂತಾಗಿ ತರಂಗ ದೂರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ವೀಕ್ಷಕನೆಡೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಗಳು ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತವೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ತರಂಗ ಆವರ್ತ ಮತ್ತು ಕೇಳಿಸುವ ಧ್ವನಿಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

5. ಡಾಪ್ಲರ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮೂರು ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ.

ಎ) ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಜವ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಿ) ವೇಗ ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಚಲಿಸುವ ವಾಹನ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಸಂಚಾರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಿ) ಶನಿಗ್ರಹದ ಉಂಗುರ,ಗೆಲಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸುವರು

ಡಿ) ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಭ್ರಮಣೆ, ಗೆಲಾಕ್ಸಿಗಳ ಜವವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ

ಇ) ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಬಳಸುವರು.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

1. ಶಬ್ದ ಹೇಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು ?

ವಸ್ತುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸಿದಾಗ ಶಬ್ದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು.

2. ಮಾನವನು ಕೇಳಿಸಬಹುದಾದ ಕಂಪನಾಂಕ ಆವರ್ತಾಂಕ ಶ್ರೇಣಿ ಯಾವುದು ?

ಮಾನವನು ಕೇಳಿಸಬಹುದಾದ ಕಂಪನಾಂಕ ಆವರ್ತಾಂಕ ಶ್ರೇಣಿ 20Hz ನಿಂದ 20000Hz . ಈ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಶ್ರವಣ ಶ್ರೇಣಿ ಎನ್ನುವರು.

3. ಶ್ರವಣ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದರೇನು ?

ಕಂಪನಾಂಕ ಆವರ್ತಾಂಕ ಶ್ರೇಣಿ 20Hz ನಿಂದ 20000Hz ಇದ್ದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರವಣ ಶ್ರೇಣಿ ಎನ್ನುವರು.

4. ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿ ಎಂದರೇನು ?

ವಸ್ತುವು 20000Hz (20kHz)ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸಿದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿ ಎನ್ನುವರು.

5. ಅವ ಧ್ವನಿ ಎಂದರೇನು

ವಸ್ತುವಿನ ಕಂಪನದ ಆವೃತ್ತಿ 20Hz ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅವಧ್ವನಿ ಎನ್ನುವರು.

6. ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗಗಳ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ.

ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗ ಕಂಪನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಉಪಯೋಗ

ಎ) ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಏರಿಳಿತ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು

ಬಿ) ಲೋಹದ ಅಚ್ಚುಗಳಲ್ಲಿನ ಒಡಕು/ ಸೀಳುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು

ಸಿ) ಬಾವಲಿಗಳ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕ

ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗ ಆವರ್ತಾಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರ ಉಪಯೋಗ

ಡಿ)ಮಿಶ್ರಲೋಹ ತಯಾರಿಕೆ,ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಫಿಲ್ಮ್ ಗಳಿಗೆ ಎಮಲ್ಷನ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ

ಇ) ಬಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ರೀಸ್, ಕೊಳೆ ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಬಳಸುವರು

ಎಫ್) ಕೀಟಗಳನ್ನು ವಿಕರ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ

ಜಿ) ಪಿತ್ತಕೋಶದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಲ್ಲುಗಳು ಚೂರಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಹೆಚ್) ಕೂಡುವಿಕೆ (ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ) ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ

ಐ) ನರವೇದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಧಿವಾತ ವೇದನೆಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ

7. ಸೋನಾರ್ ನ ಉಪಯೋಗ ತಿಳಿಸಿ

ಸಾಗರದ ಆಳ,ನೀರಿನೊಳಗೆ ಇರುವ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳು, ಸಬ್ ಮೆರೀನ್,ತೇಲುವ ಐಸ್ ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಮುಳುಗಿರುವ ಹಡಗು ಪತ್ತೆಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.

8. ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿರ್ಧಾರ ಎಂದರೇನು ?

ಸೋನಾರ್ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ದೂರವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿರ್ಧಾರ ಎನ್ನುವರು.

9. ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗ ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೂರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸೂತ್ರ ಬರೆಯಿರಿ

d=clip_image002 ಇಲ್ಲಿ d=ವಸ್ತುವಿನ ದೂರ, v=ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗದ ವೇಗ,t= ಕಾಲ

10. ಶ್ರವಣಾತೀತ ಕ್ರಮ ಲೋಕಕಗಳು ಎಂದರೇನು ?

ಮಾನವನ ಶರೀರದ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಗಳ ಬಿಂಬಗಳ ಪಡೆಯಲು ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣವೇ ಶ್ರವಣಾತೀತ ಕ್ರಮ ಲೋಕಕಗಳು

11. ಶ್ರವಣಾತೀತ ಕ್ರಮ ಲೋಕಕಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ?

ದೇಹದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಚರಬಿ ಜೆಲ್ಲಿಯನ್ನು ಶ್ರವಣಾತೀತ ಕ್ರಮ ಲೋಕಕಗಳು ಪರೀಕ್ಷಕವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ದೇಹದ ಮೇಲಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪರೀಕ್ಷಕವನ್ನು ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರವಣಾತೀತ ಉತ್ಪಾದಕ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ದರ್ಶಕಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗಗಳು ಪರೀಕ್ಷಕದ ಮೂಲಕ ದೇಹಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ತರಂಗಗಳು ಶರೀರದ ಊತಕ ಮತ್ತು ದ್ರವಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.ಊತಕ ಸಾಂದ್ರತೆ ಬದಲಾದಲ್ಲಿ ಈ ತರಂಗ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಕ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

12. ಶ್ರವಣಾತೀತ ಕ್ರಮ ಲೋಕಕಗಳು ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಗಳು ಬರೆಯಿರಿ.

ಎ) ನಮ್ಮ ಶರೀರದ ದ್ರವಭರಿತ ಅಂಗಗಳಾದ ಮೂತ್ರಕೋಶ, ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗ, ಮೇದೋಜೀರಕ ಅಂಡಾಶಯಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಿ) ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಹೃದಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತಾರೆ.

ಸಿ) ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುವರು.

13. ಶ್ರವಣಾತೀತ ಕ್ರಮ ಲೋಕಕಗಳು ಬಳಸುವುದರ ಲಾಭಗಳೇನು ?

ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗ ಎಕ್ಸ್ ರೇಗಳು ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ

ಶ್ರವಣಾತೀತ ಕ್ರಮ ಲೋಕಕದ ಮೂಲಕ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಸುಲಭ.

ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗ ರಚನೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು.

14. ಕೆಂಪು ಪಲ್ಲಟ ಎಂದರೇನು ?

ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಆಕರವು ವೀಕ್ಷಕನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದೂರಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆವರ್ತವು ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕಿನ ಬಣ್ಣವು, ದೃಗ್ಗೋಚರ ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ತುದಿಗೆ ಪಲ್ಲಟ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕೆಂಪು ಪಲ್ಲಟ ಎನ್ನುವರು. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬೆಳಕಿನ ರೋಹಿತದಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರವು ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.

15. ನೀಲಿ ಪಲ್ಲಟ ಎಂದರೇನು ?

ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಆಕರವು ವೀಕ್ಷಕನೆಡೆಗೆ ಹಚ್ಚು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆವರ್ತವು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕಿನ ಬಣ್ಣವು, ದೃಗ್ಗೋಚರ ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ತುದಿಗೆ ಪಲ್ಲಟ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೀಲಿ ಪಲ್ಲಟ ಎನ್ನುವರು.

16. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾಪ್ಲರ್ ಪರಿಣಾಮದ ಉಪಯೋಗ ತಿಳಿಸಿ.

ಎ) ಶನಿಗ್ರಹದ ಉಂಗುರ,ಗೆಲಾಕ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸುವರು

ಬಿ) ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಭ್ರಮಣೆ, ಗೆಲಾಕ್ಸಿಗಳ ಜವವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ

17. ರೇಡಾರ್ ವಿಸ್ತರಿಸಿ

ರೇಡಿಯೊ ಡಿಟೆಕ್ಸನ್ ಆಂಡ್ ರೇಜಿಂಗ್

18. ಸೋನಾರ್ ತತ್ವ ಏನು?

ಸೋನಾರ್ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

19. ಶ್ರವಣಾತೀತ ಶಬ್ದದ ತರಂಗಾಂತರವು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತಿಳಿಸಿ

ತರಂಗಾಂತರಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸುಮಾರು 6 X 10 -5 ಸೆಂ 1.65 ಸೆಂ ಆಗಿದೆ.

20. ರೇಡಾರ್ ಗನ್ ಎಂದರೇನು ?

ವಾಹನಗಳ ವೇಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣ ರೇಡಾರ್ ಗನ್. ಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಾಹನಗಳ ವೇಗ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುವುರು.

21. ರೇಡಾರ್ ಎಂದರೇನು ?

ರೇಡಾರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಜಡ ಅಥವಾ ಚಲಿಸುವ ಚಸ್ತುವಿನ ದೂರ, ಎತ್ತರ, ಚಲಿಸುವ ವೇಗ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಗಳನ್ನು ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವರು

22. ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಒಂದು ಗುಡ್ಡದ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ನಿಂತು ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯನ್ನು 2S ನಂತರ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದದ ಜವವು 340 MS -1 ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಹುಡುಗನು ಗುಡ್ಡದಿಂದ ಎಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ?

ಪರಿಹಾರ : ಗುಡ್ಡದಿಂದ ಹುಡುಗನು d ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಧ್ವನಿ ಚಲಿಸುವ ದೂರ -2d

V=2d/t

d=vt/2

d=340 X 2/2

d= 340m

ಹುಡುಗನು ಗುಡ್ಡದಿಂದ 340m ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ

23. ಒಂದು ಹಡಗು ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಧ್ವನಿಯು ಸಮುದ್ರ ತಳದಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ 4 s ಗಳ ನಂತರ ಹಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯ ಜವ 1.5 km ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದ ಆಳ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿರಿ.

ಪರಿಹಾರ : ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗ ಚಲಿಸಿದ ದೂರ d = 2 x ಸಮದ್ರದ ಆಳ

V= 2d/t

d=v X t/2

d=1.5X 4/2

d= 3km

ಸಮುದ್ರದ ಆಳ 3km

24. ವಿದ್ಯುತ್ ಹೃಲ್ಲೇಖನ ಎಂದರೇನು ?

ಹೃದಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಶ್ರವಣಾತೀತ ಧ್ವನಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೃಲ್ಲೇಖನ ಎನ್ನುವರು.

25. ಬಾವಲಿಗಳು ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಅಡಚಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ಹಾರಾಡುತ್ತದೆ ?

ಬಾವಲಿಗಳು ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿ ಸಂವೇದನೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ ಪಡೆದಿದೆ. ಅವು ಹಾರಾಡುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದರಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿದ ತರಂಗ ಸಂವೇದಿಸಿ ಅಡಚಣೆಯ ದೂರ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿ ಅಡಚಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹಾರಾಡುತ್ತದೆ.


ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ - ೧೦ ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ನೋಟ್ಸ್

Posted On 05:33 by Inya Trust 0 comments

ಅಧ್ಯಾಯ-13

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ

ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು

ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಥವಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆರಿಸಿರಿ:

1. ಸುಕ್ರೋಸ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ತರಕಾರಿ ಎಂದರೆ,

(ಎ) ಮೂಲಂಗಿ (ಬಿ) ಬೀಟ್ ರೂಟ್ (ಸಿ) ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ (ಡಿ) ಹಸಿರು ಸೊಪ್ಪು. ಉತ್ತರ :( ಬಿ) ಬೀಟ್ ರೂಟ್

2. ಒಂದು ಚಿಟಿಕೆ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರನಾಳದಲ್ಲಿ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕಾಯಿಸಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ

(ಎ) ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿ. (ಬಿ) ಕಾರ್ಬನ್, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್ (ಸಿ) ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿ. (ಡಿ) ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್. ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಕಾರ್ಬನ್, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್.

3. ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆಯಿಂದ ರಸವನ್ನು ತೆಗೆದು ಉಳಿದ ಶೇಷವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸುವ ವಸ್ತುವೆಂದರೆ_____

(ಎ) ಗೊಬ್ಬರ. (ಬಿ) ಕಾರ್ಡ್ ಬೋರ್ಡ್ (ಸಿ) ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ (ಡಿ) ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿ. ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಕಾರ್ಡ್ ಬೋರ್ಡ್

4. ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸದ ಇಂಗಿಸುವಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ,

(ಎ) ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು (ಬಿ) ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು 373 K ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಲು (ಸಿ) ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು (ಡಿ) ಸಕ್ಕರೆಯ ಸ್ಫಟೀಕಗಳ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು

ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು

5.ಎಥೆನಾಲ್ ನ ಅಣು ಸೂತ್ರ,_______

(ಎ) CH30H (ಬಿ) C2H4(0H)2 (ಸಿ) C2H50H (ಡಿ) HC0H

ಉತ್ತರ :( ಸಿ) C2H50H

6. ಕಾಕಂಬಿಯ ಪರ್ಮೇಂಟೇಶನ್ ನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ

(ಎ) ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು (ಬಿ) ವಾರ್ಟ (ಸಿ) ಕಬ್ಬಿನ ಸಿಪ್ಪೆ (ಡಿ) ಪ್ರಕ್ಷೇಪ

ಉತ್ತರ : (ಬಿ) ವಾರ್ಟ

II. ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾದ ಉತ್ತರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರಿ:

1. ಕಾಕಂಬಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ಈಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್

2. ಸುಕ್ರೋಸ್ ನ ಅಣುಸೂತ್ರ C12H22011

3. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಗಳು, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಗಳ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಅನುಪಾತ 1: 2

4. ಕಬ್ಬಿನ ರಸದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯುಕ್ತ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಗರಣೆಗಟ್ಟಿಸುವ ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಹಬೆ

5. ಇನ್ವರ್ಟೇಸ್ ವರ್ತಿಸುವ ಸಬ್ ಸ್ಯ್ಟ್ರಾಟ್ ಎಂದರೆ ಸುಕ್ರೋಸ್

6. ಝೈಮೇಸ್, ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಅಥವಾ ಫ್ರಕ್ಟೋಸನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ ಎಥೆನಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್

III. ಕೆಳಗಿನ ಕಾರಣ ನೀಡಿ:

1. ಸಕ್ಕರೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪಿನ ಇದ್ದಿಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನೂರಿಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪಿನ ಇದ್ದಿಲಿನಿಂದ ನಿರ್ವರ್ಣೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

2. ಸುಕ್ರೋಸ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೆಡದೆ ಉಳಿಯುವ ಅವಧಿ ಬೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು

ಬೆಲ್ಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಕ್ಕರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗ್ರಹಾವಧಿಯದು .ಬೆಲ್ಲವು ಹವಾಮಾನದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದು. ಸಕ್ಕರೆ ಹವಾಮಾನದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಡಬಹುದು.

3. ಕಬ್ಬಿನ ರಸದ ಪಾಕದ ಭಾಷ್ಪೀಕರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ರಸದ ಪಾಕದ ಭಾಷ್ಪೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಫಟಕೀರಣದ ಮೂಲಕ ಬಿಳಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸ್ಫಟೀಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ

4. ಸಕ್ಕರೆ ಪರ್ಯಾಪ್ತ ದ್ರಾವಣವು ಘನ ಸಕ್ಕರೆಗಿಂತ ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಸಕ್ಕರೆ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಕಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ

5. ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೆಡುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಒಣ ದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲ.

ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನೀರಿನ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆದು ಕೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಣ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಯಾವುದೇ ನೀರಿನಂಶ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ .

6. ಎಥನಾಲ್ ನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಫಾಸಿಲ್ ಇಂಧನಗಳು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಕಂಬಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಎಥನಾಲ್ ಡಿಸೇಲ್ ಜೊತೆ ಬೆರೆಸಿ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದರ ಬಳಕೆ ಫಾಸಿಲ್ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಫಾಸಿಲ್ ಇಂಧನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

7. ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಅಪಾಯಕಾರವಲ್ಲ

ಹಾಲು ಮೊಸರಾಗುವುದು, ಇಡ್ಲಿ, ದೋಸೆ ಹಿಟ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಉಕ್ಕುವುದು, ಮದ್ಯಪಾನೀಯ ತಯಾರಾಗುವುದಕ್ಕೆ, ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣವಾಗುವುದು, ಔಷಧಿ ತಯಾರಿಕೆ ಹೀಗೆ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಅಪಾಯಕಾರವಲ್ಲ

IV. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ:

1. ಕೆಲವು ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಧಕದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ನ್ನು ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಗಂಧಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್ ನ ಗುಣವೇನು?

ಗಂಧಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್ ಬಣ್ಣದ ಅಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ

2. ಕಾಕಂಬಿ ಎಂದರೇನು ?

ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಸ್ನಿಗ್ದ ದ್ರವರೂಪದ ಪಾಕವನ್ನು ಕಾಕಂಬಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

3. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿನ ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಸುವ ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು.

I ಆಕರದಿಂದ ರಸ ಹಿಂಡುವುದು : ಕಬ್ಬು ಅಥವಾ ಬೀಟ್ ರೂಟನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಉರುಳುವ ಗಾಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಜಜ್ಜುತ್ತಾರೆ.

II. ರಸವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು : ರಸ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಶೇಷ ತಳವೂರುವಂತಹ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳಲ್ಲಿಡುತ್ತಾರೆ. ತಳವೂರಿದ ಶೇಷಗಳ ಮೇಲಿನ ತಿಳಿದ್ರವವನ್ನು ಬಸಿದು ತೆಗೆದು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಶುದ್ಧತೆಗಳು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ದ್ರವದ ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ಹಬೆಯನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿ ತಳವೂರಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

III. ರಸವನ್ನು ಸಾರವರ್ಧನೆಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಿಸುವುದು : ಸ್ವಚ್ಛ ತಿಳಿಯಾದ ರಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಭಾಷ್ಫೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಪಾಕವಾಗಿ ಸಾರವರ್ಧನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪಾಕವನ್ನು ತಂಪುಮಾಡಿ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಫಟೀಕಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಮೂಳೆ ಇದ್ದಿಲು ಅಥವಾ ನೂರಿಟ್ ಎನ್ನುವ ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪಿನ ಇದ್ದಿಲಿನಿಂದ ನಿರ್ವರ್ಣೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಶೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

IV. ಸ್ಪಟೀಕಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಶುಷ್ಕನಗೊಳಿಸುವುದು : ಕಬ್ಬಿನ ರಸವಿರುವ ಸಂಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ನಿರ್ವಾತ ಪಂಪಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಖಾಸಿ ನೀರನ್ನು ಆವಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕುದಿಯುವಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪದಲ್ಲಿ ನಡೆದು, ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ತಾಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬುಹುದು.

4. ಒಂದು ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸಾರಯುತ ಸಲ್ಫೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸೀದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆ ?

ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಎಂಬ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ನಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿನ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಪೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ನಿನ ಶೇಷ ವಸ್ತು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಅತೀವ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಮಸಿ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ.

5. ನಮ್ಮ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಗಳು ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಗತವಾಗುತ್ತದೆ?

ಗ್ಲುಕೋಸ್

V. ಚರ್ಚಿಸಿ:

1. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ನೇಹಮಯಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು. ಹಾಲು ಮೊಸರಾಗುವುದು, ಇಡ್ಲಿ, ದೋಸೆ ಹಿಟ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಉಕ್ಕುವುದು, ಕಾಕಂಬಿಯ ಹುದುಗುವಿಕೆ, ಔಷಧಿ ತಯಾರಿಕೆ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದರಿಂದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ನೇಹಮಯಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಮೊಸರು ಹಾಲನ್ನು ತಿರುವು, ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮುರಿಯಲು. ಬ್ಯಾಟರ್ ಹುದುಗುವಿಕೆಯನ್ನು

ಇಡ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೋಸೆ. ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾಕಂಬಿ ಹುದುಗುವಿಕೆಯನ್ನು

2. ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಸತ್ತ ಹಾಗೂ ಕೊಳೆತ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ನೀರು ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮರುಚಕ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಡುವಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

3. ನಾವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮೂಲದ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಸೇವಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಜೀವನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಕರುಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮೂಲದ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಸೇವಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಜೀವನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಹ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

4. ಬ್ರೇಡ್ ತಯಾರಿಸಲು ಈಸ್ಟ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಚಪಾತಿ ತಯಾರಿಸಲು ಅಲ್ಲ.

ಬ್ರೇಡ್ ನ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಈಸ್ಟ್ ವರ್ತಿಸಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಹದುಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಟ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಉಕ್ಕುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಇದು ಬ್ರೇಡ್ ನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

1. ಸುಕ್ರೋಸ್ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುವಿರಿ ?

ಸುಕ್ರೋಸ್ ಒಂದು ದ್ವಿಶರ್ಕರ. ಸುಕ್ರೋಸ್ ನ ಒಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಏಕಶರ್ಕರಿಗಳು ಅಂದರೆ ಒಂದು ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಅಣು ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್ ಅಣು ಪರಸ್ಪರ ಬಂಧಿಸಲ್ಲಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಅಣುಸೂತ್ರ

C6H1206 + C6H1206 clip_image001[4] C12H22011 + H20

ಗ್ಲುಕೋಸ್ + ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್ ® ಸುಕ್ರೋಸ್ + ನೀರು

2. ಬೆಲ್ಲ ಸಕ್ಕರಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ ?

ಬೆಲ್ಲವು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಆಗಿದ್ದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಲವಣಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.ಆದರೆ ಸಕ್ಕರೆ ವರ್ಣರಹಿತವಾಗಿದ್ದು ಲವಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

3. ಕೆರಾಮೆಲ್ ಎಂದರೇನು ?

ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 473K ವರೆಗೆ ಕಾಯಿಸಿದಾಗ ಅದು ಜಗಿಯಲು ಅಂಟು ಅಂಟಾದ ಕೆರಾಮೆಲ್ ಎಂಬ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾರಮೆಲ್.

ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ

4. ಕೆರಾಮೆಲ್ ನ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ

ಎ. ಕೆರಾಮೆಲ್ ನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕುದಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಾಕಲೇಟುಗಳ ಹೊರಭಾಗದ ಲೇಪನಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬಿ. ಇದು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಾದ ನೀಡುತ್ತದೆ.

5. ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಎಂದರೇನು ?

ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಗಳು ಕಾರ್ಬನ್, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಗಳಿಂದಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಗಳು 2:1 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

6. ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.

ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಏಕಶರ್ಕರಿ, ದ್ವಿಶರ್ಕರಿ ಮತ್ತು ಬಹುಶರ್ಕರಿಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

7. ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹಣ್ಣಿನ ಜಾಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಕವಾಗಿ ಬಳಸುವರು. ಕಾರಣ ಕೊಡಿ.

ಸಕ್ಕರೆಯು ಹಣ್ಣಿನ ಜಾಮ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಟ ಸಾರತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂರಕ್ಷಕವಾಗಿದೆ.

8. ಸಕ್ಕರೆ ತಯಾರಿಕೆ ಹಂತಗಳು ಯಾವುವು ?

I ಆಕರದಿಂದ ರಸ ಹಿಂಡುವುದು

II. ರಸವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು :

III. ರಸವನ್ನು ಸಾರವರ್ಧನೆಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಿಸುವುದು

IV. ಸ್ಪಟೀಕಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಶುಷ್ಕನಗೊಳಿಸುವುದು

9. ಕಬ್ಬಿನ ಸಿಪ್ಪೆ ಎಂದರೇನು?

ಕಬ್ಬಿನ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಅಥವಾ ರಟ್ಟುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲೋಟೆಕ್ಸ ಆಗಿ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

10. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ?

ನೀರಿನ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ವಾತಾವರಣದ 101.3Kpa ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ 373K ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ನೀರು 323K ಅಥವಾ 343K ನಲ್ಲಿ ಕುದಿಯಬಲ್ಲದು

11. ಪ್ರೇಷರ್ ಕುಕ್ಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಬೇಗನೆ ಏಕೆ ಬೇಯುತ್ತದೆ ?

ಪ್ರೇಷರ್ ಕುಕ್ಕರ್ ನ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಹಬೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನೀರಿನ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಬೇಗನೆ ಬೇಯುತ್ತದೆ

12. ಹುದುಗುವಿಕೆ ಎಂದರೇನು ?

ಕೆಲವು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ವರ್ತಿಸಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹುದುಗುವಿಕೆ ಎನ್ನುವರು.

13. ಸಬ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟ್ ಎಂದರೇನು ?

ಹುದುಗುವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಬ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟ್ ಎನ್ನುವರು.

6. ಕಾಕಂಬಿ ಹುದುಗುವಿಕೆಯ ಹಂತಗಳು ಯಾವುವು ?

I. ನೀರಿನಿಂದ ಕಾಕಂಬಿಯ ಸಾರತೆಯನ್ನು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮಟ್ಟ ಅಂದಾಜು 10% ಇರುವಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

II. ಈಸ್ಟ್ ಬೆರೆಸುವುದು ಮತ್ತು ತಾಪವ್ಯಾಪ್ತಿ 313K ಗೆ 308K ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

III. ಹುದುಗುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವುದು.

7. ಕಾಕಂಬಿಯಿಂದ ಈಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುವರು ?

ನೀರಿನಿಂದ ಕಾಕಂಬಿಯ ಸಾರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಾರತೆಯ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಬೆರೆಸಿ ಆಮ್ಲೀಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಈಸ್ಟ್ ಬೆರೆಸಿ ಸಂಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಾರೆ, ತಾಪ ಮಿತಿಯನ್ನು 308K ಆಗಿರುವಂತೆ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗುವಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದು ವಾರ್ಟ ಪಡೆಯುವರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 6-10 ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆಂಶಿಕ ಆಸವನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ 95% ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

7. ವಾರ್ಟ ಎಂದರೇನು ?

ಹುದುಗಿವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ವಾರ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 6-10 ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆಂಶಿಕ ಆಸವನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ 95% ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

8. ಸುಕ್ರೋಸ್ ನ ಹುದುಗುವಿಕೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಮೀಕರಣ ಬರೆಯಿರಿ.

clip_image003

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಈಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ನ ಉಪಯೋಗ ತಿಳಿಸಿ.

ಅನೇಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಔಷಧದ ಒಳಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಈಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಿಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಕಡಿಮೆ ಸಾರತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷಕಾರಿ.